Müslümanların Habeşistan'a hicret etmeleri olayından üç tane önemli işaret çıkarıyoruz:

Birinci İşaret: Hakikaten din müessesesi, dine sarılma ve dinin direklerini ayakta tutma, her türlü gücün kaynağı ve esasıdır. Din her türlü mal, mülk ve hürriyet hakkını ve şerefini korumak için bir surdur, hisardır. Bunun için İslâm davetçilerinin ve mücahitlerinin başta gelen ödevleri dini ve dinin prensiplerini korumak için bütün imkânlarını seferber etmek, inancı korumak ve kalplere iyice yerleştirmek için de, yeri-yurdu, malı ve canı vasıta yapmaktır. Hatta inanç uğrunda bunları feda etmek gerektiği zaman, hepsini feda etmek farz olur.

Zira din ortadan kaybolunca veya yenik düşünce artık onun ardından ne yerin-yurdun, ne de malın-mülkün bir yararı olur. Bilâkis onun arkasından yine bunların gitmesi çok çabuk olur. Ama dinin durumu güçlü, dayanakları toplumda dimdik, inanç prensipleri de kalplere iyice kök salmış ise, onun yolunda gitmiş olan, malın, yerin ve yurdun tümü geri döner. Hatta basiret, şeref ve kuvvet surları bunları koruduğu için eskisinden daha güçlü olarak geri döner.

Tarihin akışına göre, Allah'ın kanunu dünyada şöyle cereyan etmiştir: Maneviyatı kuvvetli olanlar, kazançlarını ve maddî güçlerini daha iyi korumuşlardır. Bir millet, ahlâki bakımdan zengin, inanç yönünden dürüst, sosyal prensipler bakımından sağlam ise; o milletin birbirine olan bağı daha sağlam, kalıcılığı daha köklü, her yönü daha güçlü olur. Bir millet de ahlâki bakımdan fakir, inanç yönünden zayıf, sosyal düzen ve prensipler bakımından eğri ve çarpık ise o milletin maddi saltanatı çöküntüye, maddî kazançları da zevale doğru gidiyor demektir.

Bazen inanç konusunda bir milletin doğru yoldan uzaklaşmış, ahlâkî ve sosyal seviyesinin düşmüş olduğuna rastlamak mümkündür. Bununla birlikte o millet, maddi saltanatı ve gücü yönünden ayakta durmaktadır. Fakat o millet gerçekte korkunç bir felâkete doğru yuvarlanmaktadır. Bu gidişin hareketini ve süratini duymamanın asıl sebebi; tarihin ve çağların ömrünün uzunluğu karşısında, insan hayatının kısa oluşudur. Bu gibi hareketi ancak tarihin uyanık gözü görür, yanılan ve gafil olan insanın gözü değil.

Bazen sağlam inancı koruma uğrunda ve düzgün bir sosyal nizamı kurma yolunda maldan, servetten ve vatandan oluşan maddi dayanaklarının tümünü yitirmiş bir millete rastlamak mümkündür. Fakat bu kısa bir dönemdir. Sonunda bu sağlam akide ve ona bağlı olan ahlâk ve sosyal nizamın sahipleri; ellerinden alınmış vatanlarını, gasp edilmiş mallarını tekrar ellerine geçirirler. Eski kuvvetleri daha fazlasıyla kendilerine geri gelir.

İnsan hayatında ve dünyada bunun en güzel şekli ancak İslâm inancında bulunmaktadır. O da Allah'ın yeryüzündeki kullarına gönderdiği kendi dinidir. Âdil ve dürüst sosyal bir nizam da yine ancak İslâm nizamında bulunmaktadır. Bunun için İslâm'a davetin esası, onun uğrunda malı, vatanı ve hayatı feda etmek olmuştur. Müslümanlar ancak bununla malı, vatanı ve hayatı kendilerine garanti edebilirler.

İslâm'daki hicret prensibi bunun için meşru olmuştur. Resûlullah Sallâllahü Aleyhi ve Sellem ashabına - müşriklerin eziyetinden dolayı kendisiyle birlikte onların üzerine bir fitne kopacağı korkusu ortaya çıktıktan sonra - hicrete ve vatanı terk etmeye izin verdi.

Herkes bilir ki, bu hicret din uğrunda çekilen azap ve işkenceler arasında en zorundan bir iştir. Hicret hakikatte, işkence ve eziyetten dolayı kaçmak değil, aksine zafer ve kurtuluşa gelinceye kadar, çileyi değiştirmektir. Yine bilinen bir gerçektir ki, o vakit Mekke, Dâr-i İslâm değildi ki, akla şöyle bir soru gelebilsin: Sahabe-i Kiram nasıl İslâm diyarını terk edip canlarını kurtarmayı arzu ederek bir kâfir memleketine sığındılar?

Mekke, Habeşistan ve diğer yerler o zaman, müsavi idi. Bir sahâbi için o yerlerden hangisi dinin icaplarını yerine getirmeye ve dînini yaymaya daha yararlı ise ikamet için orası ona daha uygun oluyordu.

Dâr-ı İslâm'dan hicretin hükmü ise, farz, caiz ve haramlık arasında değişiklik arz eder. Bir Müslümanın yaşadığı yerde, namaz, oruç, ezan, hacc gibi Şeâir-i İslâmiye'yi yerine getirme imkânı olmadığı zaman, oradan hicret etmesi farz olur. Bir Müslümanın, yaşadığı ülkede kendisini sıkıntıya sokan bir belâ başına gelirse, o vakit, bir başka İslâm ülkesine hicret etmesi caiz olur. Yine bir Müslümanın ülkesini terk etmesi, İslâmi farzlardan birinin ihmalini gerektiriyor ve o farzı yerine getirecek bir başkası da bulunmuyorsa, o zaman hicret haram olur. (Bakınız: Kurtubi Tefsiri: 5/350, İbnü'l-Arabi, Ahkâmü'I-Kur'an: 2/887.)

İkinci İşaret: Bu işaretten, Hz. Muhammed (s.a.v.) ile Hz. İsâ (a.s.)'nın getirdikleri arasında bulunan gerçek alâkayı öğreniyoruz. Necaşi, Hz. İsa'nın dini üzere amel ediyordu. Samimî bir Hristiyan’dı. Hristiyanlığı terk edip başka bir dine geçmeyişi; akideleri İncil'e ve Hz. İsa'nın getirdiklerine ters düşen müşrik elçilere yardım etmeyişi, samimiyetinin bir gereğiydi.

Yâni İncil'e ve Hz. İsa'ya bağlı olduklarını savunan bugünkü Hristiyanların: İsâ Allah'ın oğludur. O, üçün üçüncüsüdür» gibi sözleri doğru olsaydı; Şüphesiz ki, Necaşi bu söze sarılarak, Müslümanların sözünü reddeder; Kureyş elçilerine, geldikleri konuda yardımcı olurdu.

Fakat biz Necaşî'nin; Hz. İsa'nın hayatıyla ilgili Kur'an'ın verdiği bilgilere ve Kur'an âyetlerinden dinlediği şeylere şu sözüyle açıklama getirdiğini görüyoruz : Necaşi: «Hz. İsâ'nın getirdiği şeylerle, bu Kur'an âyetleri aynı kandilden fışkıran bir nurdur» demiştir. Necaşî bu sözünü, etrafında bulunan ehl-i kitap bilginleriyle yüksek düzeydeki görevlilerinden oluşan bir dinleyici grubunun huzurunda söylüyor.

Bu durum, bütün peygamberlerin sadece tek inancı (iman esas-larını) getirdiklerini ve inanç hususunda birbirinden kıl payı bile ayrılmadıklarım tekit ediyor. Ve yine ehl-i kitabın kendi aralarındaki ihtilâfları (Cenâb-ı Hakk'ın da buyurduğu gibi) başka bir şeyden dolayı değil de, ancak onlara ilim geldikten sonra, kendi nefislerinden doğan ihtiras yüzünden meydana geldiğini teyit ediyor.

Üçüncü İşaret: Müslümanların, ihtiyaç duyulduğu zaman, gayr-i müslimlerin himayesine girmeleri caizdir. Himayelerine girilen kişi Necaşî gibi ister ehl-i kitaptan olsun, isterse müşriklerden biri olsun eşittir. Nitekim Müslümanlar Habeşistan'dan geri geldikleri vakit; Ebû Seleme, Peygamberimizin amcası Ebû Tâlib'in himayesinde Mekke'ye girdiği gibi, diğerleri de başka müşriklerin himayesinde girmişti. Yine Resûlullah (s.a.v.) Tâif’ten geri döndüğü zaman Mut'ım bin Adiyy'in himayesinde şehre girmişti.

Bu gibi bir himayenin; İslâm davetini zor duruma düşürecek veya bir kısım dini hükümleri değiştirebilecek ya da bazı haramların işlenmesine göz yumduracak şekilde olmaması şart koşulmuştur. Aksi takdirde, bir Müslümanın bu tür bir himayeye girmesi caiz değildir. Ebû Tâlib'in Resûlullah'tan, müşriklerin putlarına hakaret etmemesini, güç yetiremediği şeyi kendisine yüklememesini ve kendisinin yakasını bırakmasını istediği zaman; Resûlullah (s.a.v.)'ın o vakit amcasının himayesinden çıkmaya karar verdiğini açıklaması yâni kendisine farz olan bir şey karşısında susmayı kabul etmemesi, buna açık bir delildir.