Mütekavvim

(İktisadî Fıkıh Terimi)

(değerli/hukukça korunmuş)

Sözlükte "Kavvemtü'ş-şey" denilir ki düzeltti, sağlamlaştırdı demektir. "Kavvemtül-nıetâ" denildiğinde ise "o mala belirli bir kıymet ve değer biçtim" manası kastedilir. Kelimenin aslı takvim lafzından gelir. Bu da kıymet belirlemek ve takdir etmek demektir.

Deyim olarak kullanılan "mâl-i mütekavvim" kavramından ise iki şeyden biri kastedilir: Birincisi, şer'an faydalanılması mubah olan mal; ikincisi de Örfen karşılık, kıymet ve değeri olan maldır. Bu açıklama Hanefîlerin açıklamasıdır. Çünkü onlar malı mütekavvim vegayr-i mütekavvim olmak üzere ikiye ayırmışlar ve şu yorumu getirmişlerdir: Mal-i mütekavvim talep edildiğinde faydalanılması şer'an mubah olan mal; mâl-i gayr-i mütekavvim de faydalanılması şer'an mubah olmayan maldır. Bunun yanında mu'âveza akdinin sıhhati için üzerinde anlaşma yapılan eşyanın mal-i mütekavvim olmasını şart koşmuşlardır. Diğer ulema ise malın mahiyeti ve aslı itibariyle, şer'an helal olması şartını getirmişlerdir. Bu durumda onlara göre şer'an faydalanılması helal olmayan mal düşünülemez. Çünkü şartın kalkmasıyla mahiyet konusu da yok olur. Şu kadar var ki, mâl-i mütekavvim kavramı Arap dilinde, örfen kıymeti ve değeri olan mal anlamında kullanılmıştır.